Cursus Duits Haarlem

Audio-Lingual Method (ALM) (Army Method/New Key)

Bedacht door wie en wanneer

De audiolinguale methode was al in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw ontwikkeld in Engeland en Amerika, onder andere door de Amerikaanse taalkundige Leonard Bloomfield. Door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werd het noodzakelijk om de (Amerikaanse) soldaten de elementaire verbale communicatieve vaardigheden te leren. Door de invloed van het leger werd de audiolinguale methode ook de ‘legermethode’ genoemd.

Kenmerken van de Audio-Lingual Method (ALM)

De audiolinguale methode kun je beschouwen als een reactie op de grammatica-vertaalmethode. Het was nieuw dat de taallessen geheel plaatsvonden in de doeltaal (bijvoorbeeld Duits). Spreken en luisteren (in het Duits) zijn de belangrijkste vaardigheden en (Duitse) grammaticale structuren worden geleerd aan de hand van mondelinge structuuroefeningen. Het doel is zonder fouten Duits kunnen spreken en kunnen verstaan, wat begint met leren naspreken. Het middel hiertoe is herhaling; er wordt met drills gewerkt om Duitse zinnen alsook structuren goed aan te leren, zodat reacties spontaan en automatisch worden. De docent Duits kan zo bijvoorbeeld een bepaalde zin tien keer herhalen om daarna een nieuw Duits woord hieraan toe te voegen Bij de audiolinguale methode wordt vaak in de zogenaamde talenpractica gewerkt, waar studenten Duits met een koptelefoon naar zinnen luisteren en deze naspreken. Het geschreven Duits wordt pas behandeld als het mondelinge Duits inmiddels vertrouwd is geworden. Wel worden afbeeldingen gebruikt om nieuwe Duitse woorden te introduceren.

Populariteit

In ons land werd de methode pas geïntroduceerd rond 1970 toen de Mammoetwet van kracht werd. Al snel waren er grote bezwaren tegen de saaie driloefeningen. Het kwam soms voor dat de techniek haperde. Hierdoor raakten de talenpractica al vrij snel in onbruik. In plaats van de talenpractica werden de voor mondeling gebruik bedoelde structuuroefeningen schriftelijk gemaakt. Leerboekenschrijvers namen de markt weer over en boden weer expliciete grammaticaregels aan. Toch liet de audiolinguale methode wel sporen na. Het was nu alom geaccepteerd dat het bij een taal (zoals Duits) leren niet gaat om het memoriseren van de (Duitse) grammatica, maar om de toepassing ervan. De luistervaardigheid (Duits), die vóór 1970 voor de meeste taaldocenten niet bestond, was ontdekt.

Voor- en nadelen van de Audio-Lingual Method

De audiolinguale methode is effectief voor beginnende studenten Duits. De juiste uitspraak Duits wordt van het begin af aangeleerd. De methode is een docentgestuurde methode en en biedt daardoor een efficiënte en snelle overdracht van taalkennis. Deze methode kan ook worden toegepast bij grotere groepen.
Deze docentgestuurde kant is tevens een nadeel; er wordt geen eigen inbreng van de studenten verwacht, waardoor het gevaar dreigt van enige passiviteit en onvoldoende betrokkenheid en motivatie. Een ander bezwaar is dat de geoefende drills niet zo gemakkelijk in levend taalgebruik Duits om te zetten zijn.

GoldList Method (GLM)

Bedacht door wie en wanneer

De GoldList Method (‘gouden lijst-methode’) is ontwikkeld door David J. James, alias Viktor Dmitrievitch Huliganov of Uncle Davey.

Kenmerken van de GoldList Method (GLM)

Deze GoldList Method is een methode om woorden of zinnen in een vreemde taal (bijvoorbeeld Duits) te leren op een zodanige wijze dat deze plaatsnemen in het langetermijngeheugen van de lerende. Deze methode werkt middels zelfgeschreven woordenlijsten (Duits) die nadien herhaald worden. Deze Duitse woorden en zinnen van de woordenlijst worden hardop gelezen door de student. Al deze woorden en/of zinnen en zinnen uit het hoofd te leren, is niet het idee, maar door de blootstelling gebeurt dit eigenlijk automatisch. De woordenlijst wordt telkens veranderd; Duitse woorden die zijn geleerd, gaan van de lijst af. Die Duitse woorden die nog problemen geven, blijven op de lijst staan.

Populariteit

Aanhangers van de GoldList-methode stellen dat de woorden op de woordenlijst en zinnen spontaan in het langetermijngeheugen van de studenten opgeslagen worden, iets dat door geheugenwetenschappers bestreden wordt. (Taal)kennis in het algemeen wordt onthouden wanneer deze kennis van betekenis en relevant is. Voor Duitse woorden die relevant en betekenisvol zijn voor de student, kan de methode functioneren.

Voor- en nadelen van de GoldList Method

Voor lerenden die het fijn vinden om bijvoorbeeld Post-its^® als geheugensteuntje te gebruiken, kan deze GoldList-methode werken. Omdat het fysieke gedeelte van het geheugen door het schrijven aangesproken wordt en meewerkt, functioneert het met de hand schrijven beter dan typen of, redelijk zinloos: een fotootje maken. Een minpunt van deze leermethode is het gebrek aan context. Taal is uiteraard veel meer dan een verzameling losse woorden en/of zinnen. De methode is bovendien bijzonder tijdrovend; er moeten steeds handgeschreven lijsten worden aangelegd.

De Natural Method

Bedacht door wie en wanneer

De Natural Method, ook de Natural Approach (de ‘natuurlijke aanpak’) genoemd, is door de Amerikanen Tracy Terrell en Stephen Krashen in 1983 ontwikkeld.

Kenmerken van de Natural Method

De Natural Method is gericht op een natuurlijke wijze van taalverwerving (van bijvoorbeeld Duits). De methode probeert het Duits aan te leren op de wijze waarop mensen als kind hun moedertaal leerden. Zo leert men onbewust ook de taalregels van het Duits. Hiervoor wordt alleen het Duits gebruikt met de nodige visuele hulpmiddelen. Het streven is een leeromgeving zonder stress. De studenten worden blootgesteld aan een aanzienlijke hoeveelheid begrijpelijke input. De taalproductie Duits mag spontaan ontstaan en wordt niet geforceerd. De methode legt de nadruk op communicatie en minder op het corrigeren van vormfouten en expliciete Duits grammatica.
De methode heeft het meeste rendement als de lerenden in het Duits worden ondergedompeld. Om te zorgen dat de lerenden van de ervaring kunnen genieten, dienen de activiteiten in de Duitse taal stimulerend te zijn.
De Natural Method lijkt vrij veel op de Directe Methode. Het idee van natuurlijke taalverwerving is het uitgangspunt van beide methoden; het onderscheid tussen deze twee methoden is dat bij de Directe Methode meer de focus wordt gelegd op de praktijk en bij de Natural Method meer op blootstelling aan taalinput en het verminderen van spreekangst.

Populariteit

Het feit dat onderdompeling een heel effectieve leermethode kan zijn, is veelvuldig bewezen. De natuurlijke aanpak is een populaire wijze van lesgeven bij taaldocenten Duits, omdat de methode betrekkelijk eenvoudig is om te begrijpen voor studenten. Maar er is ook kritiek op de natuurlijke aanpak. De methode legt voornamelijk nadruk op het impliciet leren van de Duitse grammatica. De studenten zouden weliswaar leren om te communiceren, maar blijven steken in een wat gebrekkige, vereenvoudigde versie van het Duits door ontoereikende kennis van de grammatica.

Voor- en nadelen van de Natural Method

Het wordt prettig gevonden om op een natuurlijke manier Duits te leren. De studenten krijgen de mogelijkheid een persoonlijke band met het Duits op te bouwen. Het geleerde beklijft langer, doordat studenten niet ‘uit het hoofd hoeven te leren’.
Een minpunt kan zijn dat het langer duurt voor er resultaten geboekt worden, doordat er vrijwel geen druk op de taalproductie ligt. De methode bereidt studenten eveneens niet per se voor op een bepaald Duits examen.

Structurele Aanpak

Bedacht door wie en wanneer

De ‘Structurele Aanpak’ (Engelse naam: Structural Approach; ‘SA’) is in de jaren 50 ontwikkeld door Charles Fries, oprichter en directeur van de English Language Institute aan de Universiteit van Michigan en één van zijn studenten Robert Lado.

Kenmerken van de Structurele Aanpak (SA)

Deze Structurele Aanpak is een methode om vreemde talen te leren die als doel heeft om lerenden vertrouwd te maken met de grammaticale en fonologische structuur van de taal (bijvoorbeeld het Duits). De beheersing van deze structuren levert volgens de Structurele Aanpak meer op dan het verwerven van woordenschat Duits. Bij de methode gaat het om het kunnen herkennen en toepassen van vaste combinaties van Duitse woorden en woordgroepen in de juiste woordvolgorde. Deze combinaties worden aangedragen aan de student in reële situaties met behulp van visualisatie, gezichtsuitdrukking, dramatisering en handelingen. De structuren die het vaakst in het Duits gebruikt worden, worden als eerste geleerd. De mondelinge vaardigheid Duits (luisteren en spreken) wordt hier in eerste instantie bij gebruikt; lezen en schrijven volgen daaruit. Bij het aanleren en verbeteren van de productieve vaardigheid Duits (spreken en schrijven), krijgt grammatica een grote plaats. Andere benamingen voor de Structurele Aanpak zijn de Structural-Situational Approach (structurele-situationele benadering) en de Structural-Oral-Situational Approach (structurele-mondeling-situationele benadering).

Populariteit

De Structurele Aanpak werd in de jaren vóór 1970 op grote schaal gebruikt om Engelse les te geven in Engelssprekende landen, voormalige Britse koloniën alsook in Maleisië.

Voor- en nadelen van de Structurele Aanpak

Het voordeel van de Structurele Aanpak is dat de studenten het Duits op een nauwkeurige manier kunnen leren. De student krijgt inzicht in de Duitse grammatica leert in welke situatie bepaalde Duitse woorden of combinaties van woorden passend zijn of niet. De methode gebruikt alledaagse taal. De Structurele Aanpak heeft eveneens minpunten. De werkwijze is tamelijk tijdverslindend en biedt niet direct succeservaringen. De inbreng van de studenten zelf is beperkt; het is niet echt creatief.

Communicatief taalonderwijs (Engels: Communicative Language Teaching; CLT)

Bedacht door wie en wanneer

Het communicatief Taalonderwijs (Engels: Communicative Language Teaching, afgekort: CLT), ook ‘De Communicatieve benadering’ (Engels: Communicative Approach, afgekort: CA) genoemd, ontstond in de jaren zestig van de vorige eeuw onder invloed van ideeën van Noam Chomsky, die de nadruk legde op competenties bij het leren van een taal. Amerikaans taalkundige Dell Hymes was in 1966 de grondlegger van het concept communicatieve vaardigheden.

Kenmerken van Communicatief taalonderwijs (CLT)

Het communicatief talenonderwijs gaat uit van de visie dat interactie het uiteindelijke doel is van het leren van een vreemde taal (zoals Duits).
Met behulp van CLT-technieken leren de studenten het Duits in praktijk te brengen door de interactie onderling en de docent Duits. Er wordt gebruikgemaakt van authentieke teksten, geschreven in het Duits of ander materiaal uit het dagelijks leven en/of de werkomgeving. Zowel tijdens als buiten de les wordt het Duits gebruikt.
Studenten praten over persoonlijke gebeurtenissen met medestudenten en taaltrainers Duits dragen onderwerpen aan die buiten het domein van de traditionele grammatica liggen, om de taalvaardigheid Duits in verschillende realistische situaties te oefenen. Duitse grammatica wordt inductief onderwezen, dat wil zeggen aan de hand van de praktijk, van waaruit de regel volgt.
Bij communicatief taalonderwijs is de taaldocent Duits echt een trainer, die de student helpt in het Duits te communiceren.

Populariteit

In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw werd de CLT erg populair, deels doordat de traditionele taalonderwijsmethodes niet erg succesvol waren gebleken. Binnen een verenigd Europa was er een grotere behoefte om een taal te leren middels een methode die meteen toepasbaar was.

Voor- en nadelen van Communicatief taalonderwijs

Het communicatief taalonderwijs heeft veel sterke kanten. Studenten ‘kunnen’ al snel ‘iets’ in het Duits; het is functioneel en studentgericht. Door het gebruik van authentieke materialen, leren de studenten de Duitse woorden die zij moeten weten. CLT is een efficiënte methode. Voor de lerende werkt het stimulerend doordat hij of zij gauw succeservaringen heeft. Fouten mogen worden gemaakt; al doende wordt de taalvaardigheid geleerd en daarna geperfectioneerd. Een nadeel van deze communicatieve benadering is dat voor grammatica, woordenschat die niet direct toepasbaar is en uitspraak minder aandacht wordt besteed. De voorbereiding en planning vragen veel tijd van de taaltrainer en van de studenten vereist het een actieve deelname. Afhankelijk van welke achtergrond zij hebben, is voor een aantal lerenden deze manier van een taal leren moeilijk of afwijkend. CLT (communicatief taalonderwijs) traint de taalvaardigheden; daarbij gaat het om de functie en niet zo zeer om de vorm en de methode biedt geen echt samenhangend geheel.

Grammatica-/vertaalmethode (GVM) (Engels: Grammar-Translation Method; GTM)

Bedacht door wie en wanneer

In de 18^de en de 19^de eeuw was het taalonderwijs vooral gericht op praktisch taalgebruik. Er word geleerd om gebruiksklare zinnetjes, dialogen, idiomatische uitdrukkingen, lijsten met woorden enzovoort na te spreken, uit het hoofd te leren en vervolgens op te zeggen. Dit werd anders gedaan door een Duitse docent Frans en Italiaans; Johann Valentin Meidinger. Meidinger ontwikkelde rond 1783 een methode waarin de grammatica van de taal centraal stond. Meidinger wordt als grondlegger gezien van de zogenaamde grammatica-vertaalmethode (Grammar-Translation Method, afgekort GTM).

Kenmerken van de Grammatica-/vertaalmethode (GVM)

Deze methode was op het onderwijs in het Latijn gestoeld, wat de taal van de wetenschap, cultuur en religie was. Het onderwijs in het Latijn was vanzelfsprekend op geschreven teksten van de klassieke schrijvers gericht en was volledig op vertalen en grammatica gericht. Deze aanpak werd destijds beschouwd als wetenschappelijk en degelijk. De Grammatica-vertaalmethode gaat van de analyse van taalstructuren en taalvormen (van bijvoorbeeld Duits) uit waarbij studenten zelf inzicht ontwikkelen. Bij de Grammatica-vertaalmethode zijn de lees- en schrijfvaardigheid Duits dus belangrijk. Literatuur, vertalen en uit het hoofd leren van woordenlijsten krijgen de nadruk. De trainers dragen taalkennis Duits over, de student memoriseert.

Populariteit

Al vanaf halverwege de negentiende eeuw waren ook tegengeluiden te horen. Desondanks heeft tot vrij recent de grammatica-/vertaalmethode een grote invloed op het taalonderwijs gehad.

Voor- en nadelen van de Grammatica-/vertaalmethode

De methode is een aardige mentale training voor diegenen voor wie het een uitdaging is om dingen uit het hoofd te leren. Ook biedt de methode inzichten in de structuur van het Duits, omdat de nadruk gelegd wordt op de grammatica.
De grammatica-/vertaalmethode kent echter meer minpunten dan pluspunten. Het grootste minpunt is dat de spreekvaardigheid en luistervaardigheid Duits bij de methode ver achterblijft, waardoor de geleerde taal zelfs na jaren studie nauwelijks mondeling toegepast kan worden. Omdat het meestal om literair taalgebruik gaat, staat de leermethode ver van het dagelijks gebruik van het Duits af, ook in de context die wordt aangeboden. Bij het werken in een groep geeft deze methode niet de mogelijkheid tot differentiatie of tot een eigen creatief proces bij lerenden. De lerende fungeert slechts als toehoorder en uitvoerder.

Onderdompeling (Engels: immersion)

Bedacht door wie en wanneer

De leermethode ‘Onderdompeling’ (In het Engels: language immersion) wordt over de hele wereld toegepast sinds de jaren 70, voornamelijk op middelbare scholen waarbij een schoolvak (zoals het vak wiskunde) in de vreemde taal wordt gegeven. Binnen Nederland is ‘onderdompeling’ bekend als de methode die wordt gebruikt bij bijvoorbeeld Taleninstituut Regina Coeli in de provincie Brabant, ook wel ‘de nonnen van Vught’ of liefkozend ‘de nonnetjes (van Vught)’ genoemd. De leermethode is daar in 1963 ontstaan met Franse nonnen die Franse taalles aan rijke dames uit Vught gaven.

Kenmerken van onderdompeling

De methode van onderdompeling zorgt ervoor dat degene die de taal (zoals het Duits) leert, vanaf het eerste moment door de te leren taal is omgeven. Alle instructies vinden in de doeltaal (Duits) plaats; eerst langzaam en met veel herhaling en later op een meer natuurlijke wijze. Vanaf het begin wordt de lerende ook uitgedaagd om in de Duitse taal te spreken. Er wordt gebruikgemaakt van rollenspellen en simulaties. Op onderwijsinstellingen die werken met onderdompeling, wordt vaak de leeromgeving in de stijl van het Duits ingericht om een situatie te creëren alsof lerenden in Duitsland zijn. De studenten oefenen het Duits spreken één-op-één of in kleine groepjes. Een andere manier om onderdompeling te bereiken, is daadwerkelijk naar Duitsland te reizen en daar in een gastgezin te verblijven.

Populariteit

Onderdompeling wordt als een uitstekende methode om vreemde talen te leren beschouwd. Vooral de mondelinge taalbeheersing Duits kan op deze manier zeer goed worden aangeleerd.

Voor- en nadelen van onderdompeling

Het grote voordeel is dat deze methode snel resultaat laat zien, doordat de methode vrij intensief is. De leermethode is een kwestie van ‘sink or swim’, de lerende moet echt gaan communiceren in het Duits want hij of zij wordt erdoor omgeven. In principe is de student 24 uur per dag Duits aan het leren. Door in een groep samen te oefenen, wordt de sociale interactie versterkt. Studenten ervaren dat als motiverend.
Dat het bereikte resultaat niet altijd wordt vastgehouden, is een nadeel van de methode. Als studenten in een korte tijd Duits leren, door in Duitsland te zijn of door te zijn ondergedompeld in een kunstmatig gecreëerde omgeving, maar daarna weer tot de orde van de dag overgaan, is de kans groot dat het nieuw geleerde snel weer wegzakt. Dat een dergelijke training Duits erg intensief is, kan een bijkomend nadeel zijn. Niet alle lerenden hebben de conditie om deze wijze van leren vol te houden.

Suggestopedie (Suggestopedia)

Bedacht door wie en wanneer

Suggestopedia is een methode om een vreemde taal te leren uit de jaren 70 van de vorige eeuw. Suggestopedia (Nederlandse benaming: Suggestopedie) is ontwikkeld door de Bulgaarse wetenschapper en psychotherapeut Georgi Lozanov.

Kenmerken van Suggestopedie

Suggestopedie is gebaseerd op de kracht van de suggestie. Lozanov was van mening dat positieve suggestie een voorwaarde is om (vreemde talen; bijvoorbeeld Duits) te kunnen leren. Een ontspannen sfeer en wederzijds vertrouwen tussen de docent (Duits) en de studenten zijn daarvoor van essentieel belang. Dat de student zich veilig voelt en ontspannen is, is de voorwaarde. Een leslokaal met een rijopstelling was ongepast om dit te kunnen bereiken. Tijdens de les zat de lerende in een comfortabele stoel die waren opgesteld in een halve cirkel en er was altijd muziek in de klas. De leermethode die Lozanov voorstond, bestond uit teksten voorlezen, op de achtergrond werd klassieke muziek gespeeld of waren natuurgeluiden te horen. Er bestonden opmerkingen over de grammatica van de doeltaal (het Duits) en woordenlijsten bij de teksten. Dit voorlezen gebeurde met veel expressies in stem en gebaren. De lerenden werden op deze manier overgehaald om te luisteren en de (Duitse) woorden die nieuw waren voor de lerenden, konden gemakkelijk worden begrepen en opgenomen. Voor de cultuur en kennis over het land van de doeltaal (Duitsland) was veel aandacht tijdens de lessen. Er werd met rollenspellen gewerkt en ook (Duitse) streekgerechten werden in de les gemaakt en geproefd.

Populariteit

De leermethode van Georgi Lozanov was omstreden en is niet heel bekend meer. Een aantal elementen wordt nog steeds toegepast, bijvoorbeeld het gebruiken van stemexpressies en gebaren bij het lezen van teksten.

Voor- en nadelen van Suggestopedie

Suggestopedia creëert een ontspannen en veilige sfeer, waardoor de student minder last van faalangst of frustratie zal hebben. Voor nieuwkomers kan deze sfeer bijdragen aan een positieve associatie met het nieuwe thuisland. Muziek werkt vaak motiverend en draagt bij aan betere leerprestaties. Een ander pluspunt van de methodiek is dat de student wordt gestimuleerd om actief mee te doen en zich in te leven in de situatie. Dit is voor sommigen een nieuwe ervaring. Voor bepaalde studenten is dit tegelijkertijd een nadeel, want niet iedereen is hiertoe in staat. Ook kan muziek bij sommigen eerder afleiden en verstorend zijn in tegenstelling tot een ontspannende of stimulerende werking hebben. Een andere zwakke kant is dat de relatie trainer-lerende niet echt gelijkwaardig is; alle input komt van de kant van de Duitse trainer en de lerende is steeds de ontvangende partij.

Community Language Learning (CLL)

Bedacht door wie en wanneer

De Amerikaanse priester en psycholoog Charles Curran en professor Paul La Forge ontwikkelden Community Language Learning, ook wel Counseling Language Learning of afgekort CLL geheten in 1976.

Kenmerken van Community Language Learning (CLL)

CLL (Community Language Learning) is een methode om een taal te verwerven waarbij lerenden samenwerken om te bepalen welke aspecten van een vreemde taal zij willen leren. Deze CLL methode baseert zich op de counseling-benadering waarbij de docent als een counselor optreedt die de zinnen van de lerende parafraseert. De studenten starten een gesprek. Als de lerenden de taal (Duits) nog niet genoeg beheersen, spreken de lerenden in de moedertaal. De docent (Duits) vertaalt en geeft uitleg. De uitingen van de docent worden hierna zo goed mogelijk herhaald. Deze gesprekken in het Duits worden opgenomen om nadien opnieuw te beluisteren.
De methode stimuleert gemeenschapsgevoel in de leergroep en beschouwt de wisselwerking tussen de lerenden als middel om het Duits te leren. Het zijn de lerenden zelf die de inhoud van de les bepalen met behulp van zinvolle gesprekken. Er wordt geen leerboek Duits gebruikt.

Populariteit

Het slagen van de methode is in hoge mate afhankelijk van de expertise van de docent-counselor. De taaldocent dient naast sociaal-cultureel kundig ook taalkundig onderlegd te zijn. Deze taaltrainer dient zowel het Duits als de moedertaal van de lerenden erg goed te beheersen om in staat te zijn om de taaluitingen van de lerenden te vertalen. CLL kan prima werken als deze correct wordt toegepast. Deze methode is niet geschikt voor grote groepen.

Voor- en nadelen van Community Language Learning

De methode biedt de lerenden veel autonomie. Veel lerenden vinden het analyseren van de eigen gesprekken zinvol. De leergroep wordt vaak heel hecht, niet alleen tijdens de les Duits, maar eveneens daarbuiten. Met CLL worden de lerenden zich veel meer bewust van de groepsgenoten, de sterke en zwakke punten en ze leren als een team te werken. Van het bespreken door de foutjes en het evalueren van de taalles Duits leren studenten veel. Vaak blijven dergelijke correcties in het geheugen gegrift en worden deel van het actieve vocabulaire van de studenten.
Dat de docent niet sturend is, ondanks dat een aantal lerenden wel sturing nodig heeft, kan een keerzijde zijn. Bij CLL wordt geen leerboek gebruikt en ook geen toetsen Duits gehouden. Het succes van de les is daardoor moeilijk te meten. Sommige lerenden worden in hun Duits spreken belemmerd wanneer zij opgenomen worden.

Lexicografische benadering (Engels: Dynamic Lexicographic Approach; DLA)

Bedacht door wie en wanneer

De Lexicografische benadering (In het Engels: Lexical Approach; LA) is een taalverwervingsmethode die in het begin van de jaren 90 van de vorige eeuw is ontwikkeld door Michael Lewis.

Kenmerken van de Lexicografische benadering (DLA)

Deze lexicografische benadering gaat uit van de visie dat een belangrijk deel van het leren van een taal (zoals het Duits) bestaat uit het begrijpen en produceren van zogenaamde ‘lexicale eenheden’, brokjes taal die bestaan uit (Duitse) woorden, woordcombinaties alsook uitdrukkingen. De studenten verwerven al doende inzicht in patronen van het Duits (de grammatica) en betekenisvolle groepen woorden. Zo leren ze hoe het Duits ‘in het echt’ gebruikt wordt. Bij deze benadering neemt woordenschat Duits een grotere plaats in dan Duitse grammatica. De instructies zijn op situaties en Duitse uitdrukkingen gericht die regelmatig voorkomen in dialoog. Voor interactie is aandacht maar eveneens voor i>exposure; voor de zogenaamde receptieve vaardigheden van de student (luisteren en begrijpen, lezen en begrijpen). Er bestaat veel mogelijkheid voor het zelfstandig ontdekken van de Duitse taal.
Het is de taak van de docent Duits om voor genoeg input te zorgen en het faciliteren van het leertraject van de student.

Populariteit

Door de ideeën over taal van (onder meer) Michael Lewis zijn in de laatste dertig jaar de lesboeken aanmerkelijk veranderd. Veel meer aandacht wordt aan woordenschat van de te leren taal geschonken die aangeboden wordt in zogenaamde chunks, in betekenisvolle brokjes. Een drastische wending in de wijze waarop taal wordt onderwezen, waar Lewis streefde, bleef echter uit.

Voor- en nadelen van de Lexicografische benadering

Door het werken met ‘chunks’ (brokjes van de taal); met ‘echte’ taal, leren de studenten op een natuurlijke manier de Duitse taal te gebruiken. Op deze manier ontstaat souplesse in het taalgebruik Duits.
Het nadeel is dat de werkelijkheid toch altijd weer afwijkend is van de geleerde taalsituaties. Een aantal lerenden heeft meer aan een trainer Duits die hen wegwijs maakt, dan aan een docent taal-facilitator omdat deze lerenden meer moeite hebben om de patronen van het Duits zelf te leren herkennen.

Series Method

Bedacht door wie en wanneer

De Series method, ofwel ‘seriemethode van taalverwerving’ (Frans: La Méthode naturelle) is in 1880 ontwikkeld door de Fransman François Gouin.

Kenmerken van de Series Method

Een serie verbonden zinnen die gemakkelijk te begrijpen zijn en niet veel kennis van grammatica vereisen, is het uitgangspunt van de seriemethode (The Series Method of language acquisition) van Gouin. Op basis van een handeling, zoals het verlaten van een huis in de volgorde waarin deze uitgevoerd zou worden, leren de studenten zinnen. Deze series of reeksen behandelden onderwerpen als mens in de samenleving, wetenschap en beroep, leven in de natuur, ontwikkeld vanuit het verschil tussen objectief, subjectief en figuurlijk taalgebruik. De seriemethode van François Gouin maakt geen gebruik van moedertaal. Studenten gaan al gauw in de doeltaal (bijvoorbeeld het Duits) denken omdat een soort eentalige manier van taalverwerving is, die niet uitgaat van ‘vertalen’ en ‘uitleggen’ maar van ‘demonstreren’ en ‘handelen’.

Populariteit

De seriemethode van Gouin was zijn tijd ver vooruit. Ondanks de afwijkende aanpak, was de seriemethode van François Gouin gedurende een bepaalde periode een succes. De Directe Methode van Berlitz overschaduwde de leermethode van François Gouin echter.

Voor- en nadelen van de Series Method

Door de Series method van Gouin worden de mondelinge vaardigheden Duits goed ontwikkeld en het zorgt voor een sfeer die harmonieus, natuurlijk en gelijkwaardig is.
De leermethode biedt levendig taalonderwijs. Dit soort onderwijs Duits wekt de seriemethode enthousiasme bij de studenten op door gebruik te maken van visueel leermateriaal, zoals afbeeldingen, grafieken, en dergelijke. Een taal leren wordt tastbaar; dit was iets dat totaal nieuw was. Het maakt Duitslerenden nieuwsgierig, wat goed werkt om het leergeheugen te helpen ontwikkelen, de prestatiedruk te verlagen en het zelfvertrouwen te verbeteren. De communicatieve competenties Duits van de lerenden worden sterk gestimuleerd.
De keerzijde van de leermethode van Gouin is dat taal die iets subjectiever of abstracter wordt, moeilijk met beweging en expressie in één concrete ervaring kan worden gevangen. De bewerkelijkheid voor de docent, die immers een scala aan series moet voorbereiden, is een ander nadeel. Ten derde is de Gouin-seriemethode vooral gericht op mondelinge taalgebruik, terwijl het onderwijssysteem nog veelal draait om examens die de competentie van lezen en schrijven toetsen.

Task-Based Language Teaching (TBLT)

Bedacht door wie en wanneer

Task-Based Language Teaching; TBLT (Taakgericht taalonderwijs) is in de jaren 80 van de vorige eeuw ontwikkeld. De grondleggers zijn de Indiase taalkundige professor N.S. Prabhu, de Amerikaanse hoogleraar Teresa P. Pica en de Britse hoogleraren Graham Crookes en Michael H. Long.

Kenmerken van de Task-Based Language Teaching (TBLT)

Het taakgericht taalonderwijs past binnen een Communicatieve Benadering/het Communicatief Taalonderwijs. De gedachte erachter is dat het verwerven van de doeltaal (zoals het Duits) geen doel op zich is, maar een middel om bepaalde taken uit te kunnen voeren. Lerenden krijgen motiverende taken voorgeschoteld, waarvoor kennis van de (Duitse) taal vereist is. Om deze taken goed uit te voeren, dienen zij over regels van het Duits en woordenschat te beschikken. De taken zijn alledaagse taken, zoals e-mails schrijven, met de klantenservice bellen, een boodschap doen, een drankje bestellen of een krant lezen. De taak wordt in drie fasen verdeeld: vóór, tijdens en na de taak, waarbij lerenden zich eerst op de taak voorbereiden, de taak vervolgens uitvoeren en tot slot hierop terugblikken. De lerenden moeten samenwerken om de opdrachten uit te kunnen voeren. Om leereffect te hebben, moeten de opdrachten iets boven het niveau van de studenten Duits liggen.

Populariteit

Task-Based Language Teaching heeft aan populariteit gewonnen vanaf de vroege jaren 90 en zeker in het taalonderwijs. Het lijkt de meest praktisch bruikbare vorm te zijn voor het verbeteren van de taalvaardigheid bij de studenten (hoofdzakelijk de studenten met een achterstand) in het lager en secundair onderwijs.

Voor- en nadelen van Task-Based Language Teaching

Taakgericht taalonderwijs (Duits) biedt duidelijke voordelen. Het taakgericht taalonderwijs is een activerende werkvorm, waarbij lerenden worden uitgedaagd om hun vaardigheid (Duits) toe te passen. Het is een op de persoon gerichte, relevante en efficiënte aanpak, zolang de taak goed aansluit bij de lerende. De student komt op een natuurlijke, dagelijkse manier in aanraking met het Duits en leert op deze manier authentieke Duitse woorden, woordcombinaties en uitdrukkingen. Daarnaast leren studenten om met elkaar samen te werken. Taakgericht taalonderwijs wordt door lerenden als plezierig en motiverend ervaren .
Dat de communicatie voorop staat en niet de correcte vorm van het Duits, waardoor de studenten die niet zeer nauwkeurig leren, kan als nadeel van de methode genoemd worden.

De Dogme benadering (Engels: Dogme Language Teaching; Dogme ELT)

Bedacht door wie en wanneer

Scott Thornbury; Nieuw-Zeelands taalkundige en docententrainer op het gebied van Engels taalonderwijs ontwikkelde in 2000 Dogme Language Teaching/Dogme ELT (ook wel de ‘Dogmabenadering’ genoemd).

Kenmerken van de Dogme benadering (ELT)

Dogme Language Teaching is geïnspireerd op ‘Dogme 95’. Dit was een beweging uit het jaar 1995 van een aantal filmmakers uit Denemarken waaronder filmregisseur Lars von Trier. De deelnemers confirmeren zich aan 10 strenge regels (dogma’s) voor het filmmaken die samen ‘de eed van zuiverheid’ (Deens: kyskhedsløfter; Engels: Vows of Chastity) behelzen. Iets soortgelijks is bij het Dogme-taalonderwijs aan de hand. De aanhangers van deze methode zoeken naar een vorm van communicatief taalonderwijs die niet door enig voorgedrukt materiaal is belast. Het beginnen van inhoudelijke gesprekken over praktische onderwerpen is het oogmerk van de Dogme-methode. Hierbij gaat het om communicatie als de inspirator van een taal leren (bijvoorbeeld Duits). Daarom is de methode een communicatieve werkwijze van taalonderwijs, die taal wil onderwijzen zonder leerboeken te gebruiken of overig lesmateriaal en zich in plaats daarvan focust op communicatie tussen docent en lerenden. Het Dogme-taalonderwijs kent, net als de Dogme-beweging in de film, 10 dogma’s (uitgangspunten).

Populariteit

Ondanks dat onderzoek naar het succes van Dogme beperkt is, gaat Scott Thornbury ervan uit dat de parallellen met taakgericht leren van een taal (zoals Duits) suggereren dat Dogme waarschijnlijk voor vergelijkbare resultaten zorgt.

Voor- en nadelen van de Dogme benadering

Dat er vrijwel geen voorbereiding is vereist, is een pluspunt voor de docent Duits. Het kan erg motiverend werken dat de lerenden voor hun eigen leerproces verantwoordelijk zijn. Zo zijn de lessen Duits niet voorspelbaar. Het zorgt voor spontane communicatie en verveling krijgt geen kans. Vrijwel elk item kan besproken worden in Dogme-lessen. Dit zorgt dat de lerenden alert en betrokken blijven.
Als lerenden zo weinig door de taaldocent bij de hand genomen worden, kunnen ze zich echter wat minder op hun gemak voelen. Ook is niet elke taaldocent Duits voldoende flexibel voor deze manier van lesgeven. Een bijkomend nadeel kan zijn dat de lerenden zich vaak op een bepaald examen Duits dienen voor te bereiden, terwijl het niet zeker is dat de hiervoor benodigde leerstof daarvoor tijdens de taalles aan de orde komt.

Growing Participator Approach (GPA)

Bedacht door wie en wanneer

The Growing Participator Approach (GPA) is ontwikkeld door Language consultants Angela en Greg Thomson in 2007.

Kenmerken van de Growing Participator Approach (GPA)

Deze GPA-methode geldt als een alternatieve kijk op het verwerven van een vreemde taal (zoals het Duits). Dat taal en cultuur niet los van elkaar staan, is de primaire aanname van de GPA. Bij GPA gaat het om veel meer dan alleen het leren van het Duits; het doel is uitgroeien tot een volwaardige deelnemer aan het leven in de gastcultuur (bijvoorbeeld van Duitsland). Daarom gebruikt GPA de benamingen ‘groeiende deelnemers’ in plaats van ‘taallerenden’ en ‘verzorger’ in plaats van ‘docenten’. De Growing Participator Approach (GPA) vertoont overeenkomsten met, en is gedeeltelijk gebaseerd op, de Natural Approach (natuurlijke aanpak) van Stephen Krashen en Tracy Terrell.
De leermethode bestaat uit zes fasen van activiteiten. Deze activiteiten worden uitgevoerd door de lerende en een verzorger uit Duitsland. Begrip gaat boven productie. Duitse woordenschat en cultuur krijgen de nadruk. Fase 1 is de hier-en-nu-fase. Deze fase duurt ongeveer 100 uur. In deze fase 1 focust de ‘groeiende deelnemer’ zich op het luisteren en het geven van non-verbale feedback.
Fase 2 van de methode is de zogenaamde ‘verhaalopbouwfase’. Deze fase duurt ruwweg 150 uur en nu begint de deelnemer ook Duits te produceren. In fase 3 van de leermethode ligt de nadruk op ‘gedeelde verhalen’. Dit zijn verhalen over dagelijkse gebeurtenissen, verhalen die tussen culturen worden gedeeld en verhalen over gedeelde ervaringen. Fase 4 van de methode is de fase van het ‘diepe delen’. De deelnemer en de verzorger beginnen nu diepere gesprekken te voeren over het leven in de Duitse cultuur. In fase 5 beginnen de deelnemers zich te richten op het taalgebruik van moedertaalsprekers Duits door middel van televisie, films of nieuws en literatuur. Het Duits dat voor het werk vereist is, wordt ook geleerd. Fase 6 van de leermethode is de ‘zelfvoorzienende groeifase’. Deze fase kent geen eindpunt. Het gaat het hierbij om groei naast de formele taalsessies Duits.

Populariteit

Er is nog vrij weinig bekend over het succes omdat de methode van Thomson nog vrij nieuw is. Deelnemende studenten zijn er in elk geval enthousiast over.

Voor- en nadelen van de Growing Participator Approach

GPA biedt een duidelijk inzicht op het proces van taalverwerving Duits. De zes fasen van GPA bieden een duidelijk tijdspad en realistische doelstellingen. De lerende verwerft niet alleen taalkennis Duits, maar ook van de omgeving en de lerende verwerft eveneens een nieuw sociaal netwerk.
Een nadeel van deze methode is dat voor elke deelnemer of elke kleine groep deelnemers een ‘verzorger’ moet worden gevonden die veel tijd wil investeren.

Shadowing Technique

Bedacht door wie en wanneer

De Shadowing technique of Shadowing (‘schaduwen’) is bedacht door Alexander Argüelles; een Amerikaanse taalkundige en polyglot in de vroege jaren 2000.

Kenmerken van de Shadowing Technique

Shadowing is een methode die studenten zelfstandig kunnen gebruiken om de uitspraak en intonatie (Duits) te verbeteren en vloeiendheid in het spreken te verwerven. Het is een relatief eenvoudige methode: de lerende luistert naar een audio-opname, bij voorkeur een dialoog en herhaalt wat hij of zij hoort. Het gaat in eerste instantie om de klank; de Duitse tekst ook begrijpen is niet belangrijk. Luisteren en daarna herhalen wordt net zo vaak geoefend totdat het gemakkelijk gaat en de lerende simultaan Duits kan spreken met de opname. De lerenden zullen na enige tijd een transcript gebruiken om te kunnen lezen (en te begrijpen) wat zij uitgesproken hebben. Zolang deze boeken dialogen bevatten of stukken samenhangende teksten, zijn diverse lesboeken geschikt voor deze techniek. De Duitse audio-opname dient idealiter wat boven het niveau van de lerenden te liggen. De ideale lengte is ongeveer één pagina, zonder kunstmatige pauzes en op natuurlijke snelheid. Argüelles adviseert om te gaan lopen tijdens het spreken, het liefst in de buitenlucht, en niet te gaan zitten, omdat lichamelijke beweging de opname van de te leren taal (het Duits) in het zenuwstelsel versterkt. Dat de lerenden minder snel worden afgeleid als zij in beweging zijn, waardoor het leren van het Duits veel effectiever gaat, is een bijkomende reden.

De shadowing-techniek vertoont veel overeenkomsten met de audiolinguale methode uit de vorige eeuw, maar het onderscheid is dat de audiolinguale methode gebruikmaakte van grammaticale driloefeningen in plaats van dialogen of samenhangende teksten. Ook het simultaan spreken is afwijkend aan Shadowing.

Populariteit

In de afgelopen jaren is veel onderzoek naar Shadowing gedaan waaruit is gebleken dat de techniek zowel de uitspraak als de luistervaardigheid aanzienlijk verbetert. Maar eveneens het algemene begrip van het Duits wordt vergroot.

Voor- en nadelen van de Shadowing Technique

Een praktisch voordeel van Shadowing dat de methodiek in een groep van lerenden kan worden toegepast, waarbij alle deelnemers actief aan de methodiek leren zijn. De methode heeft een hoog rendement.

De Shadowing-methode heeft als nadeel is dat lerende het wellicht een beetje saai kan vinden om dezelfde Duitse tekst te blijven herhalen. De keuze van de teksten is dus erg belangrijk.

Total Physical Response (TPR^®)

Bedacht door wie en wanneer

De Amerikaanse psycholoog James Asher ontwikkelde de taalverwervingsmethode Total Physical Response, ook wel TPR^® genoemd, in de jaren zestig van de vorige eeuw.

Kenmerken van Total Physical Response (TPR^®)

TPR^® is een methode om talen (bijvoorbeeld Duits) te leren die op het idee gebaseerd is dat mensen leren door middel van bewegingen en handelingen. Men leert door te doen, en wel op de manier zoals een kind de moedertaal leert. Ouders geven hun (jonge) kinderen continu opdrachten en belonen hen als ze die uitvoeren (“kijk naar mama”, “goed zo”). “Pak de lepel”, “Mooi!”, “Trek je schoentjes maar aan”, enz.). In eerste instantie is het de bedoeling dat de kinderen begrijpen wat de ouders zeggen, de kinderen gaan in een later stadium verbaal reageren. Dus de luistervaardigheid Duits is de basis, daarna komt de spreekvaardigheid.
De methode van TPR^® past deze grondslagen van de moedertaalverwerving bij het leren van het Duits versneld toe. De trainer geeft op een begrijpelijke en vriendelijke wijze opdrachten, zoals: “pak het boek” en doet zelf de opdrachten voor; de studenten doen deze opdrachten na. In het begin wordt nog niet van de studenten verwacht dat ze Duits spreken; de studenten geven de taken in een later stadium. Opdrachten die bekend zijn worden uitgebreid of deels aangepast.
TPR^® appelleert aan de beide hersenhelften door de combinatie van beweging en spraak. Het kost daardoor minder moeite om iets te leren en de geleerde Duitse taalkennis beklijft ook beter.

Populariteit

Hoofdzakelijk wordt de methode van TPR^® gebruikt binnen het NT2-onderwijs (Nederlands als tweede taal), zeker bij beginners en ook wel bij Engelse les op de basisschool. Maar middelbare scholieren of volwassenen werken ook met veel plezier met TPR^® en behalen goede resultaten.

Voor- en nadelen van Total Physical Response

TPR^® heeft veel voordelen. Doordat de lerende veel begrijpelijke inbreng krijgt aangeboden in ‘chunks’ (woorden die bij elkaar horen), krijgt hij of zij snel begrip van de doeltaal. De methodiek levert snelle succeservaringen op. Dit bevordert het plezier in het leren van het Duits. Zo kan de student stressvrij leren. In principe is TPR^® geschikt voor alle doelgroepen, ongeacht de leeftijd of de achtergrond en kan de methodiek eveneens in wat grotere klassen worden ingezet. Het Duits wordt direct in het langetermijngeheugen van de student opgeslagen.
Dat niet elke taaluiting in TPR^®-taken kan worden uitgedrukt, is het nadeel van TPR^®. Daarom werkt het tot op een bepaald taalniveau en is daarboven een andere methodiek (als aanvulling) nodig. Daarnaast is de leermethode niet echt creatief. De studenten leren niet om gevoelens, ideeën en meningen in het Duits uit te drukken.

De Directe Methode (Engels: Direct Method; DM)

Bedacht door wie en wanneer

Eind jaren 80 van de negentiende eeuw bedacht de Duits-Amerikaanse taalkundige Maximilian Delphinius Berlitz de Directe Methode. Deze methode wordt ook wel ‘de natuurlijke benadering’ genoemd. De Directe Methode is ontwikkeld als antwoord op de dominante grammatica-vertaalmethode.

Kenmerken van de Directe Methode (DM)

Een Reformbeweging met nieuwe ideeën dat het leren van een vreemde taal zelfontdekkend en inductief zou moeten zijn, ontstond omstreeks het jaar 1900. Overigens ging deze Reformbeweging niet alleen over het leren van talen, maar eveneens over voeding, natuurgeneeskunde, kleding en naturisme. Men streefde, net als in de jaren zestig van de vorige eeuw, rond het jaar 1900 naar meer natuurlijke manieren van leven en bevrijding van keurslijven. Binnen het taalonderwijs kwam veel aandacht voor ‘levende’, gesproken taal. Hierbij werd grammatica meer inductief geleerd, door middel van voorbeeldzinnen. De taalregels moesten door de studenten hieruit worden afgeleid. Er waren veel mondelinge oefeningen en met veel aandacht voor de uitspraak van de vreemde taal (zoals het Duits). Studenten werden aangemoedigd veel Duits te praten. Het was ook nieuw dat de lessen in het Duits gegeven werden. Er werd nadrukkelijk niet vertaald in de lessen. Met behulp van plaatjes en voorbeelden werd de (Duitse) woordenschat aangeleerd. Studenten brachten abstracte vocabulaire aan om ideeën te laten associëren.

Populariteit

Deels door invloed van de oorlogen en crises verdween de golf van vernieuwing van begin twintigste eeuw langzaam, om in de jaren 60 weer een andere vorm te krijgen.
Met (een moderne vorm van) de Directe Methode wordt nog steeds gewerkt door taleninstituten zoals Berlitz en Interlingua.

Voor- en nadelen van de Directe Methode

Dat het een vrij natuurlijke manier is om Duits te leren, is het belangrijkste grote voordeel van de Directe Methode. Er wordt veel aandacht besteed aan luisteren en spreken. Hierdoor ontwikkelen de lerenden zelfvertrouwen en vloeiendheid in het Duits. De Direct Methode kent ook keerzijden. Voor schrijfvaardigheid (Duits) is bij deze methode vrijwel geen aandacht en voor lezen in de doeltaal ook niet. Voor de meer gevorderde student Duits, heeft deze leermethode onvoldoende uitdagingen te bieden. Voor langzaam lerende studenten is de Directe Methode eveneens niet heel geschikt, doordat deze leermethode is gestoeld op een dynamische inzet van de kant van de student.

De Manesca-methode (Engels: Manesca Method)

Bedacht door wie en wanneer

In 1835 publiceerde Jean Manesca An Oral System of Teaching Living Languages Illustrated by a Practical Course of Lessons in the French through the Medium of the English (“Een mondelinge methode voor het onderwijzen van levende talen, aan de hand van een praktische cursus Frans door middel van het Engels”). In januari 2015 is An oral system of teaching living languages in herdruk gegaan.

Kenmerken van de Manesca-methode

Manesca gaat uit van hetzelfde principe als waar de ‘natuurlijke aanpak’ (Natural Approach) voor staat: de beste manier om vreemde talen te leren, is die kinderen hun moedertaal leren. Een vreemde taal (zoals Duits) leren moet gemakkelijk en veilig zijn. Om die reden wil Manesca niet met abstracte lijstjes of regels met Duitse woorden werken die uit het hoofd geleerd moeten worden.
De Manesca-methode is de oudste, bekende, volledige taalcursus. De methode is gebaseerd op het werken met een groep van lerenden en een trainer Duits, die steeds één Duits woord tegelijk introduceert. Bij dit woord hoort een specifieke beweging. Het Duitse woord en deze beweging worden daarna door de studenten afzonderlijk herhaald. Door de herhaling onthouden de studenten de Duitse woorden, zonder dat uit het hoofd geleerd hoeft te worden. Stap voor stap vormen deze woorden zo zinnen en variaties op deze Duitse zinnen. De Duitse spelling wordt in een later stadium met leesteksten aangeboden.
De Manesca-methode is reeds enkele jaren later overgenomen en aangepast door grammaticaschrijver en taaldocent Heinrich Gottfried Ollendorff en wordt ook wel de Ollendorff-methode genoemd.

Populariteit

Manesca overleed twee jaar na publicatie van zijn leermethode. Het werk van Manesca is opgepakt en aangepast door anderen, onder wie Ollendorff. Veel van zijn ideeën zijn actueel en worden nog steeds toegepast in het moderne vreemdetalenonderwijs.

Voor- en nadelen van de Manesca-methode

De sterke kant van de Manesca- of Ollendorff-methode is het combineren van spreken en bewegen, waardoor het fysieke geheugen wordt aangesproken en de geleerde stof gemakkelijker en langduriger kan worden onthouden. Wat daar eveneens aan bijdraagt, is het vele herhalen. Dat het wat saai wordt om dezelfde Duitse woordjes en zinnetjes te blijven herhalen, kan een minpunt zijn.

Silent Way

Bedacht door wie en wanneer

The Silent way (‘de stille manier’) is ontwikkeld in het jaar 1963 door de Egyptenaar Caleb Gattegno.

Kenmerken van de Silent Way

De stille manier is een methode om een vreemde taal (bijvoorbeeld Duits) te leren die stilte gebruikt als instructiemiddel. Gattegno’s methode gaat uit van de autonomie van de lerenden en hun actieve deelname.
De taaltrainers Duits gebruiken een combinatie van stilte en gebaren om de aandacht van de lerende te trekken, reacties los te krijgen en hem of haar aan te moedigen om foutjes te corrigeren. Er wordt veel tijd aan de uitspraak (Duits) besteed.
Caleb Gattegno, die wiskundige was, vond het essentieel om taalles te geven op een manier die efficiënt voor de energievoorraad van de studenten was. Caleb Gattegno had ontdekt dat het relatief weinig energie kost om een auditief of visueel beeld te onthouden, veel minder energie dan wanneer mensen proberen iets uit het hoofd te leren. Hij verklaarde dat trainers niet naar kennisoverdracht an sich zouden moeten streven, maar bewustzijn aan dienen te spreken, omdat alleen het bewustzijn het mogelijk maakt om iets te leren.
Eén van de hulpmiddelen waar The Silent Way van Gattegno gebruik van maakt, zijn gekleurde staafjes (zogenaamde cuisenaire-staven) die voor allerlei dingen kunnen worden gebruikt. De ‘de stille manier’ maakt ook gebruik van Words in Colour; een kleurenkaart voor geluiden waarbij elke kleur een specifieke klank van het Duits vertegenwoordigt, gekleurde woordgrafieken voor het werken aan zinnen en gekleurde grafieken die worden gebruikt voor het leren van de spelling.

Populariteit

Caleb Gattegno’s ideeën zijn van betekenis geweest, voornamelijk bij het aanleren van de uitspraak van het Duits, alhoewel de Stille Methode in de originele vorm niet veel meer wordt toegepast.

Voor- en nadelen van de Silent Way

Dat de aanpak van Gattegno niet-bedreigend is voor de student, die immers als autonoom gezien wordt, is het pluspunt van zijn methode. De trainer Duits is in feite dienstbaar aan de lerende en niet andersom. Met The Silent Way wordt het leren op een natuurlijke manier gestimuleerd. Meestal wordt het geleerde goed verwerkt en onthouden door studenten uit te dagen nieuwe dingen te ontdekken. De lerenden ‘mogen’ fouten maken, wat helpt bij het leren.
Een nadeel van de methode kan zijn dat een aantal studenten meer begeleiding nodig heeft dan de methode beoogt. Door het gebrek aan inbreng van de trainer Duits zouden de studenten gefrustreerd kunnen raken. Het werken met kleuren en grafieken heeft als limiterende factor dat ‘het nieuwe’ er vrij snel af is. Hierdoor verdwijnt het effect.

TPR Storytelling

Bedacht door wie en wanneer

TPR Storytelling of afgekort ‘TPRS’ staat voor Teaching Proficiency through Reading and Storytelling. De methode van TPR Storytelling is in 1990 ontwikkeld door Blaine Ray, van oorsprong een Amerikaanse docent Spaans, en komt uit de TPR-techniek (Total Physical Response) voort.

Kenmerken van TPR Storytelling

De TPRS-methode is een taalverwervingsmethode die verhalen gebruikt om een vreemde taal (bijvoorbeeld Duits) te leren. Het principe is natuurlijke taalverwerving: de nieuwe taal leren zoals kinderen de moedertaal leren. De student wordt aan een grote hoeveelheid begrijpelijke input blootgesteld om dit te kunnen bereiken. De trainer Duits vertelt een verhaal aan de studenten, waarin nieuw te leren Duitse woorden diverse keren voorkomen. De verhalen zijn nooit te lang en interessant of humoristisch. De studenten ontspannen zich omdat de verhalen gemakkelijk te begrijpen zijn. Zo worden woorden en structuren van het Duits vanzelf opgeslagen in het langetermijngeheugen van de lerende. De docent wijst de student op grammaticale fenomenen in het Duits, zonder dat studenten taalregels uit hun hoofd leren.
De lerende zal na een poosje ‘vanzelf’ Duits beginnen te spreken en de Duitse grammaticale structuren gaan imiteren. Dit is een natuurlijk proces. Samen met een groep studenten een verhaal opbouwen, is een variant. De trainer Duits schrijft bij deze methode eerst nieuwe woorden en structuren op een bord, met hun Duitse vertaling, om vervolgens met de studenten een verhaal te maken. Tot slot vertellen de lerenden het verhaal na. Een belangrijk deel van TPR Storytelling is lezen in het Duits, doordat dit voor input zorgt. Daarna volgt schrijven in het Duits.

Populariteit

Er zijn veel onderzoeken gedaan die uitwijzen dat TPR Storytelling een succesvolle manier is om een vreemde taal te verwerven. Er zijn wel randvoorwaarden: de docent moet ervoor getraind zijn en de setting moet geschikt zijn.

Voor- en nadelen van TPR Storytelling

Het is taalverwerving op een laagdrempelige manier en de geleerde stof wordt goed onthouden. TPRS spreekt ook de creatieve intelligentie aan; TPRS is een vorm van breinvriendelijk leren. Het is plezierig voor de student en het is relatief gemakkelijk om de aandacht erbij te houden. Zelf een verhaal verzinnen, werkt heel motiverend voor de lerende.
Een nadeel is dat TPR Storytelling veel voorbereiding van de taaldocenten vraagt.

De Rosetta Stone methode

Bedacht door wie en wanneer

De Rosetta Stone-leermethode is vernoemd naar de zogenaamde de Steen van Rosetta, een steen die is ontdekt in Egypte met tweetalige teksten, met behulp waarvan de hiërogliefen konden worden ontcijferd. Rosetta Stone is eveneens de naam van het softwarebedrijf dat deze taalcursussen aanbiedt. De eerste versie van deze methodiek is uitgebracht in 1996.

Kenmerken van de Rosetta Stone methode

De Rosetta Stone cursus is een manier om achter een computer vreemde talen (bijvoorbeeld Duits) te leren. De taalcursussen van Rosetta Stone zijn in meer dan dertig talen beschikbaar en de cursussen zijn te volgen vanuit al deze talen.
De Rosetta Stone-methode is een zogenaamde communicatieve leermethode, die de manier nabootst waarop kinderen hun moedertaal leren. Dat houdt in ‘leren door middel van onderdompeling’, leren door veel te luisteren en na te spreken. Rosetta Stone gebruikt hiervoor stemmen van moedertaalsprekers Duits alsook foto’s om de betekenis over te brengen van nieuwe (Duitse) woorden. Er is een programma om spraak te herkennen dat de Duitse uitspraak registreert en een schematische weergave hiervan maakt. Dit maakt het mogelijk voor een gebruiker om de uitspraak te vergelijken met die van een moedertaalspreker Duits (native speaker). Verbetering van de uitspraak kan worden behaald door de voorbeeldstem wat minder snel te laten praten en de studenten vervolgens veel na te laten spreken.
Voor de schrijfvaardigheid Duits zijn er dictee-oefeningen. De software van de methode controleert de Duitse grammatica en de spelling en geeft taalfouten aan, waarbij optie is om deze taalfouten te verbeteren.
Het programma van Rosetta Stone biedt ook leesteksten. De teksten gaan over dagelijkse onderwerpen, ideeën en activiteiten.

Populariteit

Wereldwijd wordt de methode van Rosetta Stone veel gebruikt en niet door de minsten. Onder meer de NASA en het Amerikaanse Ministerie van Buitenlandse zaken maken gebruik van Rosetta Stone. In ons land wordt Rosetta Stone door enkele ministeries en veel universiteiten en hogescholen gebruikt, alsook door een aantal internationaal opererende bedrijven.

Voor- en nadelen van de Rosetta Stone methode

De Rosetta Stone-methode is heel makkelijk om in te zetten en kan door studenten worden ingezet op ieder moment. De lerende kan zelf bepalen welke onderdelen wat meer of minder aandacht nodig hebben. Veel lerenden ervaren het als prettig om de methode van Rosetta Stone te gebruiken. Bij een gebrek aan taaltrainers kan de Rosetta Stone-methode voor scholen een oplossing bieden. Een nadeel kan zijn dat geen taaltrainer beschikbaar is die lerenden kan motiveren of wat extra’s kan bieden.

De Pimsleur methode

Bedacht door wie en wanneer

De Pimsleur taalcursussen zijn ontwikkeld door Amerikaans taalkundige Paul M. Pimsleur. De eerste taalcursus van Pimsleur was een cursus Grieks, die hij op de markt bracht in het jaar 1963.

Kenmerken van de Pimsleur methode

De methode van Pimsleur is een Amerikaans computerprogramma om nieuwe talen (bijvoorbeeld Duits) te leren.
De taalcursus bestaat uit zinnen en dialogen in de doeltaal die door lerenden worden nagesproken en herhaald. Deze Duitse voorbeeldzinnen van de cursus zijn door moedertaalsprekers ingesproken. De cursus is op herhaling, anticiperen, woordenschat en herhaling gebaseerd. Elke les biedt een halfuur audio-opname met nieuwe vocabulaire en taalstructuur. De grammaticale structuur van het Duits wordt niet apart uitgelegd maar via uitbreiding van, en variaties op, de aangeboden zinnen.
Dr. Pimsleur heeft onderzoek gedaan naar het meest optimale interval waarin geleerde kennis van het kortetermijngeheugen overgaat naar het langetermijngeheugen. In de Pimsleur taalcursussen is dit (gemiddelde) interval verwerkt.

Populariteit

De Pimsleur cursussen worden onder meer gebruikt door Amerikanen en de ervaringen met Pimsleur lopen uiteen. De studenten zijn over het algemeen tevreden over de aangeleerde uitspraak.

Voor- en nadelen van de Pimsleur methode

Als uitspraakverbeteraar werkt de methode van Pimsleur zeer goed, omdat de insprekers allemaal native speakers zijn en op een natuurlijke manier op een normaal tempo Duits praten.
Het nadeel van de leermethodiek is dat er niets wordt uitgelegd. De studenten leren geen bouwstenen van de Duitse taal om zelf een zin te maken, maar moeten het met duizenden voorbeeldzinnen doen die uit het hoofd worden geleerd.

De Michel Thomas methode

Bedacht door wie en wanneer

De Michel-Thomas-methode is bedacht, niet verwonderlijk, door Michel Thomas (geboren als Moniek Kroskof); een genaturaliseerde Amerikaandie oorspronkelijk in Polen is geboren. Kort na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde hij zijn leermethode in zijn eigen taleninstituut in Beverly Hills in Los Angeles, met beroemdheden zoals Barbra Streisand, Diana Ross, Mel Gibson, Emma Thompson, Pierce Brosnan en Bob Dylan in de klantenkring.

Kenmerken van de Micheal Thomas methode

Het principe van Michel Thomas was dat iemand alleen kan leren leren als hij of zij vrij is van stress. Hij begon met de lerenden duidelijk te maken dat ze zich geen zorgen hoefden te maken dat ze iets zouden vergeten.
De cursussen zijn audiolessen (Duits), ingesproken door twee acteurs; een mannelijke acteur en een vrouwelijke acteur. De setting is bij Michel Thomas een virtuele klas, waarbij de student als de derde student fungeert. De student luistert mee met de les van de stemacteurs. Als een vraag aan de stemacteurs wordt gesteld, is het idee dat de gebruikers op pauze drukken en deze vraag eerst zelf beantwoorden. Er zijn geen huiswerkopdrachtenstudenten hoeven niet uit het hoofd te leren. Bij de methode wordt de les in delen opgebouwd en Duitse lesstof die nieuw is, wordt afgewisseld met Duitse lesstof die al bekend is. Bij de Michel Thomas-methode is de uitleg steeds in het Engels. Er wordt bijvoorbeeld op verbanden tussen het Engels en het Duits gewezen, als deze verbanden er zijn. Bij de Michel Thomas-methode wordt ook grammaticale uitleg gegeven. Eerst wordt makkelijke stof aangeleerd, moeilijkere stof volgt pas nadat door de student Duits is begrepen en geleerd. Naast Duitse woorden en zinnen worden ook bouwstenen geleerd waarmee de lerenden zelf zinnen kunnen maken. Ook maakt de leermethode gebruik van flashcards waarmee studenten zelf hun woordenschat Duits kunnen toetsen alsook online oefeningen kunnen maken om hun eigen voortgang te kunnen meten.

Populariteit

Veel gebruikers vinden de cursus plezierig werken en zijn tevreden over de uitleg van de structuren van het Duits. Studenten die wat verder gevorderd zijn met de taal, vinden de cursussen wat minder leerzaam.

Voor- en nadelen van de Micheal Thomas methode

De cursussen trainen de luistervaardigheid en de uitspraak Duits op efficiënte manier en de cursussen zijn heel toegankelijk. Dat de taalcursus Duits niet in schrijfvaardigheid voorziet, kan als een keerzijde worden gezien. Er is ook geen werkelijke interactie, omdat de methode van Michel Thomas een audiocursus betreft.

De Assimil methode

Bedacht door wie en wanneer

Assimil is een Frans bedrijf, dat door Alphonse Chérel is opgericht in het jaar 1929. Dit bedrijf maakt taalcursussen en publiceert deze. Hun eerste boek was Anglais sans Peine.

Kenmerken van de Assimil methode

Letterlijk betekent ‘assimileren’: ‘mengen met, opgaan in een groep’. Dit was vrij hoog gegrepen voor een taalcursus (zoals Duits). De cursussen van Assimil zijn zelfstudielessen die bestaan uit een leerboek Duits en audio-CD’s en een USB-stick. Idealiter werken de lerenden ruwweg twintig minuten per dag.
De taallessen bestaan uit Duitse dialogen die beluisterd, nagesproken en gelezen worden. De Duitse vertaling staat naast de dialoog, alsook de uitleg van de grammatica. Om de uitspraak Duits te oefenen, maakt Assimil gebruik van zinnetjes die door native speakers zijn ingesproken en die de cursist herhaalt. De opbouw van de les is van receptief naar productief: tijdens de eerste les wordt nog geen taalproductie verwacht van de gebruiker; dit komt pas na ongeveer 50 lessen.

Populariteit

De Assimil-cursussen zijn gewaardeerd. Ze zijn betaalbaar en er is een ruim aanbod aan verschillende talen.

Voor- en nadelen van Assimil

Het voordeel van de methode van Assimil is dat de cursist Duits op zijn of haar eigen snelheid kan leren op het moment dat dit het beste past. De keerzijde hierbij is, wat voor alle computertaalcursussen geldt, dat de gebruikers aan zichzelf zijn overgeleverd. Er is geen taaldocent Duits om de lerenden te motiveren of te begeleiden.